اختفای تماشایی زهره پشت ماه در آسمان ایران
ساخت اپل آی دی: کمیته آماتوری انجمن نجوم ایران از علاقمندان دعوت کرد اختفای روزگاهی ماه و زهره را رصد و زمان های شروع و پایان آنرا ثبت کنند.
به گزارش ساخت اپل آی دی به نقل از مهر، دوشنبه ۲۳ شهریور ۱۴۰۵، ماه از مقابل سیاره زهره عبور می کند و در قسمتهایی از ایران شاهد پدیده زیبای اختفای ماه و زهره خواهیم بود؛ رویدادی که به علت درخشش بسیار زیاد زهره، باریک بودن هلال ماه و امکان مشاهده آن در آسمان روز، از پدیده های جذاب نجومی اینروزها بشمار می رود.
اختفا به پدیده ای گفته می شود که در آن، از دید ناظر زمینی، یک جرم آسمانی برای مدتی پشت جرم دیگری قرار می گیرد و از دید ناظر پنهان می شود. ماه، به علت قطر ظاهری نزدیک به ۳۰ دقیقه قوسی در آسمان، بارها باعث اختفای ستارگان می شود؛ اما اختفای سیارات به مراتب کمتر رخ می دهد و از جذابیت رصدی بیشتری برخوردار می باشد.
اختفای زهره باآنکه پدیده ای بسیار نادر نیست، اما به علت درخشش فوق العاده این سیاره، رویدادی دیدنی و مناسب برای رصد، عکاسی نجومی و حتی انجام اندازه گیری های علمی است. در اختفای ۲۳ شهریور، ماه تنها حدود ۱۲ درصد روشن است و زهره هم با قدر ظاهری حدود منفی۴.۵ یکی از درخشان ترین اجرام آسمان خواهد بود. این شرایط، در صورت مساعد بودن وضعیت جوی و شفافیت آسمان، امکان مشاهده زهره حتی با چشم غیرمسلح را هم فراهم می کند؛ هرچند برای رصد دقیق لحظه های اختفا استفاده از تلسکوپ سفارش می شود.
اختفایی متفاوت در شمال شرق ایران
یکی از جذاب ترین خصوصیت های این رویداد در ایران، تفاوت شکل اختفا در نقاط مختلف کشور است. در قسمتهایی از استانهای خراسان شمالی، خراسان رضوی و خراسان جنوبی و همینطور قسمت کوچکی از استان سمنان، اختفا بصورت خراشان رخ می دهد. در این مناطق، مسیر ظاهری زهره از نزدیکی لبه قرص ماه عبور می کند و ناظر می تواند با تلسکوپ شاهد پنهان شدن قسمتی از هلال زهره پشت لبه ماه باشد.
این وضعیت از نظر رصدی جذابیت ویژه ای دارد؛ چونکه در یک اختفای خراشان، بجای آن که زهره در ناحیه ای دور از لبه ماه بطور کامل پشت قرص ماه پنهان شود، قسمتی از قرص زهره در امتداد لبه ماه ناپدید می شود. ازاین رو عوارض و پستی وبلندی های لبه ماه هم می توانند در شکل و زمان دقیق پنهان شدن و باردیگر ظاهر شدن زهره نقش داشته باشند.
با حرکت از شمال شرق به سوی مناطق جنوب غربی ایران، مدت زمانیکه زهره پشت ماه قرار دارد بیشتر می شود و در تعدادی مناطق می تواند به حدود ۸۰ دقیقه برسد. ازاین رو محل دقیق رصدگر نقش برجسته ی در زمان بندی و شکل مشاهده این اختفا دارد.
بر اساس محاسبات انجام شده، این اختفا در خیلی از نقاط ایران قابل مشاهده می باشد، اما در قسمتهایی از شمال شرق کشور، همچون مشهد و بجنورد، اختفا رخ نمی دهد. زمان دقیق آغاز و پایان پدیده هم از شهری به شهر دیگر متفاوت می باشد.
برای نمونه، در تهران آغاز اختفا حدود ساعت ۱۳: ۵۹ و پایان آن حدود ساعت ۱۴: ۵۳ خواهد بود. دوست داران می توانند با مراجعه به جدول زمان بندی شهر های مختلف، زمان دقیق تر رویداد را برای محل رصد خود بررسی نمایند.
این زمان ها را علی ابراهیمی سراجی، عضو هیأت دبیران کمیته آماتوری انجمن نجوم ایران برمبنای محاسبات نرم افزار تخصصیOccult ۴ استخراج کرده است:
وضعیت اختفای روزگاهی ماه و زهره در ۲۳ شهریور ۱۴۰۵ برای مراکز استانهای ایران
استخراج از نرمافزار Occult ۴ / علی ابراهیمی سراجی
کمیته آماتوری انجمن نجوم ایران
ردیف
نام شهر
شروع اختفا
زاویه تماس
(PA)
درجه
ارتفاع ماه
درجه
ارتفاع خورشید
درجه
پایان اختفا
زاویه تماس
(PA)
درجه
ارتفاع ماه
درجه
ارتفاع خورشید
درجه
۱
اراک
۱۳: ۵۱: ۲۰
۸۳
۳۸
۵۱
۱۴: ۵۶: ۴۸
۳۵۰
۳۹
۴۰
۲
اردبیل
۱۳: ۵۱: ۰۳
۷۵
۳۴
۴۸
۱۴: ۴۴: ۴۵
۳۵۸
۳۵
۴۱
۳
ارومیه
۱۳: ۴۹: ۳۹
۸۶
۳۳
۵۲
۱۴: ۴۵: ۲۱
۳۴۸
۳۵
۴۳
۴
اصفهان
۱۳: ۵۷: ۰۰
۸۲
۴۰
۵۰
۱۵: ۰۲: ۱۲
۳۵۰
۴۰
۳۸
۵
اهواز
۱۳: ۴۶: ۲۷
۹۳
۴۰
۵۴
۱۵: ۰۳: ۱۳
۳۴۱
۴۱
۴۱
۶
ایلام
۱۳: ۴۰: ۴۹
۹۳
۳۷
۵۴
۱۴: ۵۵: ۲۲
۳۴۱
۳۹
۴۳
۷
بجنورد
اختفا روی نمیدهد
۸
بندر بوشهر
۱۳: ۵۲: ۳۹
۹۴
۴۳
۵۳
۱۵: ۱۱: ۴۱
۳۳۹
۴۳
۳۸
۹
بندرعباس
۱۴: ۱۱: ۲۵
۸۴
۴۶
۴۷
۱۵: ۲۳: ۲۱
۳۴۵
۴۲
۳۲
۱۰
بیرجند
۱۴: ۳۲: ۱۵
۵۱
۳۹
۳۸
۱۵: ۰۱: ۱۸
۱۳
۳۸
۳۲
۱۱
تبریز
۱۳: ۴۴: ۰۱
۸۱
۳۳
۵۰
۱۴: ۴۴: ۴۰
۳۵۲
۳۵
۴۲
۱۲
تهران
۱۳: ۵۹: ۰۹
۷۳
۳۷
۴۸
۱۴: ۵۳: ۰۱
۳۵۸
۳۷
۳۹
۱۳
خرم آباد
۱۳: ۴۵: ۵۷
۹۱
۳۹
۵۴
۱۴: ۵۹: ۵۷
۳۴۳
۴۰
۴۱
۱۴
رشت
۱۳: ۵۴: ۱۹
۷۴
۳۵
۴۸
۱۴: ۴۷: ۵۷
۳۵۸
۳۶
۴۰
۱۵
زاهدان
۱۴: ۰۳: ۱۷
۶۱
۴۲
۳۸
۱۵: ۱۸: ۰۰
۲
۳۹
۲۸
۱۶
زنجان
۱۳: ۴۹: ۳۶
۷۹
۳۵
۵۰
۱۴: ۴۹: ۱۱
۳۵۴
۳۶
۴۱
۱۷
ساری
۱۴: ۰۷: ۴۲
۶۴
۳۶
۴۵
۱۴: ۴۹: ۴۳
۶
۳۶
۳۸
۱۸
سمنان
۱۴: ۰۷: ۲۱
۶۶
۳۷
۴۵
۱۴: ۵۳: ۱۸
۴
۳۷
۳۷
۱۹
سنندج
۱۳: ۴۳: ۳۵
۸۷
۳۶
۵۲
۱۴: ۵۱: ۴۷
۳۴۷
۳۸
۴۲
۲۰
شهرکرد
۱۳: ۵۳: ۵۹
۸۵
۴۰
۵۱
۱۵: ۰۲: ۳۳
۳۴۸
۴۰
۳۹
۲۱
شیراز
۱۳: ۵۸: ۲۶
۸۸
۴۳
۵۱
۱۵: ۱۱: ۴۸
۳۴۴
۴۲
۳۷
۲۲
کرج
۱۳: ۵۷: ۴۷
۷۴
۳۷
۴۸
۱۴: ۵۲: ۲۸
۳۵۸
۳۷
۳۹
۲۳
کرمان
۱۴: ۱۶: ۳۸
۷۲
۴۳
۴۴
۱۵: ۱۳: ۲۲
۳۵۶
۴۰
۳۲
۲۴
کرمانشاه
۱۳: ۴۳: ۰۵
۹۰
۳۷
۵۳
۱۴: ۵۴: ۱۹
۳۴۴
۳۹
۴۲
۲۵
گرگان
۱۴: ۱۵: ۱۵
۵۶
۳۶
۴۲
۱۴: ۴۷: ۲۱
۱۳
۳۶
۳۷
۲۶
قزوین
۱۳: ۵۴: ۳۱
۷۶
۳۶
۴۹
۱۴: ۵۰: ۵۶
۳۵۶
۳۷
۴۰
۲۷
قم
۱۳: ۵۵: ۵۹
۷۸
۳۸
۴۹
۱۴: ۵۵: ۵۸
۳۵۴
۳۸
۳۹
۲۸
مشهد
اختفا روی نمیدهد
۲۹
همدان
۱۳: ۴۷: ۵۹
۸۵
۳۷
۵۱
۱۴: ۵۴: ۰۹
۳۴۹
۳۸
۴۱
۳۰
یاسوج
۱۳: ۵۵: ۳۸
۸۷
۴۲
۵۱
۱۵: ۰۷: ۴۹
۳۴۵
۴۱
۳۸
۳۱
یزد
۱۴: ۰۶: ۴۴
۷۶
۴۱
۴۷
۱۵: ۰۶: ۱۸
۳۵۴
۳۹
۳۶
فرصتی برای یک رصد علمی
کمیته آماتوری انجمن نجوم ایران از منجمان آماتور و دوست داران به رصدهای دقیق دعوت می کند علاوه بر مشاهده و عکاسی از این پدیده، در صورت داشتن تجهیزات مناسب، در ثبت علمی زمان آغاز و پایان اختفا هم مشارکت کنند.
برای این کار، مهم ترین مبحث ثبت دقیق زمان است. رصدگر باید قبل از آغاز برنامه، ساعت یا ابزار زمان سنج خویش را با زمان جهانی (UTC) هماهنگ کند و میزان خطای ساعت خویش را هم با بهره گیری از ابزارها و برنامه های مناسب مشخص نماید.
زمان آغاز اختفا، لحظه ای است که قرص زهره از پشت لبه ماه آغاز به پنهان شدن می کند و زمان پایان اختفا، لحظه ای است که اولین بخش روشن زهره باردیگر از پشت لبه ماه ظاهر می شود. ثبت این دو زمان با دقت بالا می تواند داده ای باارزش برای مقایسه با پیشبینی های نجومی فراهم آورد.
برای رسیدن به نتیجه دقیق تر، استفاده از تلسکوپ با بزرگنمایی مناسب و ترجیحاً سامانه موتوردار سفارش می شود. همینطور در صورت امکان، فیلم برداری پیوسته از لحظه ورود و خروج زهره از پشت ماه، خصوصاً در حالی که زمان دقیق روی تصویر ثبت شده باشد، می تواند کیفیت داده رصدی را افزایش دهد.
نکته بسیار مهم در رصد
از آنجا که این اختفا در طول روز رخ می دهد، رعایت نکات ایمنی اهمیت بسیار زیادی دارد. هیچگاه نباید بدون فیلتر خورشیدی استاندارد و مناسب، تلسکوپ یا دوربین را به سوی خورشید نشانه رفت. در زمان این رویداد، خورشید هم در آسمان حضور دارد و حتی یک نگاه کوتاه بوسیله تلسکوپ یا دوربین بدون فیلتر مناسب می تواند صدمه جدی و دائمی به چشم وارد کند. برای رصد و تصویربرداری، باید از تجهیزات و روش هایی استفاده گردد که امکان برخورد مستقیم نور خورشید با چشم یا سنسور و سامانه نوری را به صورت خطرناک از بین ببرد.
اختفای روزگاهی ماه و زهره، علاوه بر زیبایی بصری، فرصتی مناسب برای پیوند میان رصد آماتوری، عکاسی نجومی و مشارکت شهروندی در ثبت داده های علمی است. دوست داران می توانند با بهره گیری از جدول های زمانی و نقشه های اختفا، زمان دقیق رویداد را برای محل خود مشخص کرده و در صورت برخورداری از تجهیزات مناسب، مشاهدات خویش را ثبت کنند.
کمیته آماتوری انجمن نجوم ایران از تمام دوست داران دعوت می کند فایل راهنمای این رویداد و جدول زمان بندی شهر های مختلف را مطالعه کرده و در صورت داشتن تجهیزات مناسب، در ثبت و مستندسازی این اختفای جذاب مشارکت کنند.
منبع: ساخت اپل آی دی
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب