نسخه بنیاد علم برای توقف افت علمی دانشگاه ها خبر خوب برای محققان
به گزارش ساخت اپل آی دی، رئیس بنیاد ملی علم ایران ضمن اشاره به روند نزولی بروندادهای علمی کشور در سالهای اخیر، از اجرای طرح جهش با هدف حمایت هدفمند از دانشگاه های برتر اطلاع داد.
به گزارش ساخت اپل آی دی به نقل از مهر، محمدرضا هرمزی نژاد در نشست خبری امروز، ۱۱ خردادماه که در بنیاد ملی علم ایران برگزار شد، در تشریح جزییات این طرح اظهار نمود: مبحث برنامه جهش از جایی شروع شد که کاهش نسبتاً شدید جایگاه ایران در بروندادهای علمی طی چند سال اخیر، بطور ملموس احساس شد. باآنکه امکان دارد رتبه ها در نظام های مختلف ارزیابی مانند سایماگو یا سایر پایگاه ها متفاوت باشد، اما در مجموع، روند تولیدات علمی کشور در سالیان اخیر نزولی بوده است.
کاهش برونداد علمی، نتیجه فشار مالی بر دانشگاه ها
وی اضافه کرد: طبیعی است که در چنین شرایطی باید نهادی در کشور برای این مساله چاره اندیشی می کرد. ما خود از بدنه دانشگاه هستیم و به خوبی می دانیم دانشگاه ها تا چه اندازه تحت فشار قرار دارند. بخش عمده بودجه عمومی دانشگاه ها صرف حقوق و دستمزد می شود و عملا بودجه عملیاتی قابل توجهی برای پژوهش باقی نمی ماند. ازاین رو افت در شاخصهای علمی و بروندادهای پژوهشی، در چنین شرایطی دور از انتظار نبود.
رئیس بنیاد ملی علم ایران افزود: با تدبیر دکتر افشین و همراهی ریاست جمهوری، قرار شد از محل منابع در ارتباط با توسعه علم، فناوری و اقتصاد دانش بنیان، یک همت به دانشگاه هایی اختصاص پیدا کند که سهم بیشتری در تولید علم و ارجاعات علمی دارند. این ماموریت به بنیاد ملی علم ایران واگذار شد تا سازوکار شناسایی موسسات هدف و نحوه پشتیبانی از آنها طراحی شود.
انتخاب ۲۰ دانشگاه برتر با اتکا به رتبه بندی ISC
هرمزی نژاد با اشاره به نحوه انتخاب دانشگاه های مشمول این برنامه اظهار داشت: به این جمع بندی رسیدیم که اتکا صرف به رتبه بندی های بین المللی مانند تایمز، QS یا شانگهای امکان دارد جامعیت لازم را نداشته باشد و برخی دانشگاه های دارای عملکرد خوب در آنها بازتاب نیابند. به این دلیل، از رتبه بندی داخلی و معتبر ISC استفاده کردیم.
وی اضافه کرد: بر همین اساس، ۲۰ دانشگاه برتر کشور در رتبه بندی ISC بعنوان جامعه هدف این برنامه انتخاب شدند. بررسی ها نشان داد حدود ۸۰ درصد بروندادهای علمی کشور در پنج سال گذشته توسط همین ۲۰ دانشگاه تولید شده است.
او تاکید کرد: در ادامه، این سازوکار با حضور معاونان پژوهشی وزارت علوم و وزارت بهداشت در دفتر دکتر افشین عنوان شد و هر دو معاونت، این مدل را تأیید کردند. حالا هم هر دو معاون پژوهشی در کمیته نظارت و راهبری این برنامه حضور دارند و در هدایت آن مشارکت می کنند.
تخصیص ۳۰ تا ۷۲ میلیارد تومان به دانشگاه ها
رئیس بنیاد ملی علم ایران درباره ی میزان حمایت ها اظهار داشت: برمبنای رتبه و میزان خروجی دانشگاه ها، بین ۳۰ تا ۷۲ میلیارد تومان اعتبار پژوهشی به هر دانشگاه تخصیص داده شده است. این مبالغ در تعدادی موارد معادل بودجه پژوهشی دانشگاه ها یا بخش قابل توجهی از آنست و می تواند یک تکانه جدی در برنامه های پژوهشی آنها بوجود آورد.
وی با تکیه بر اهمیت راهبردی سرمایه گذاری در پژوهش اظهار نمود: تحولات و جنگ های امروز نشان داده اند که جنگ، جنگ فناوری است و فناوری هم از پژوهش آغاز می شود؛ پژوهشی که نقطه شروع آن دانشگاه است. اگر دانشگاه ها بطور ویژه در عرصه پژوهش های بنیادی حمایت نشوند، در فناوری عقب خواهیم ماند و این عقب ماندگی در آینده هزینه ساز خواهد شد.
تمرکز طرح جهش بر کیفیت، نه صرفا کمیت
هرمزی نژاد در ادامه با اشاره به اینکه هدف این برنامه صرفا افزایش تعداد مقالات نیست، اظهار داشت: در طرح جهش، بالاتر از آن که کمیت برای ما مهم باشد، کیفیت بروندادهای علمی در اولویت قرار دارد. البته تعداد تولیدات علمی هم مورد توجه خواهد بود، اما شاخصهای اصلی برنامه، کیفیت محور طراحی شده اند.
وی توضیح داد: شاخص هایی که دانشگاه ها باید در انتها برنامه درباره ی آنها گزارش عرضه کنند، هماهنگ با اسناد بالادستی علم و فناوری کشور تدوین شده است. همچون این فاکتورها می توان به مقالات جریان ساز، مقالات یک و ۱۰ درصد برتر، مقالات Q1، نسبت مقالات به اعضای هیأت علمی، همکاری با محققان خارجی، ارجاعات تخصصی، انتشار کتب علمی در ناشران معتبر و همینطور افزایش سهم بودجه پژوهشی در بودجه عمومی دانشگاه ها اشاره نمود.
شرط بنیاد علم برای پرداخت اعتبار: مشارکت مالی دانشگاه ها
وی با اشاره به شیوه تخصیص این اعتبار اظهار داشت: به دانشگاه ها اعلام کردیم که این اعتبار از مسیر معاونت علمی و بنیاد ملی علم ایران پرداخت می شود، اما انتظار داریم خود دانشگاه ها هم از محل بودجه پژوهشی شان این منابع را تقویت نمایند تا قدرت اجرائی برنامه افزایش یابد.
او اضافه کرد: در گام نخست، ۴۰ درصد از این بودجه به دانشگاه ها پرداخت می شود تا برنامه های خودرا آغاز کنند. بعد از آنکه دانشگاه به ۳۰ درصد پیشرفت رسید و گزارش آن در کمیته نظارت و راهبری تأیید شد، ۴۰ درصد دوم هم پرداخت خواهد شد.
نخستین برنامه مؤسسه محور بنیاد ملی علم ایران
رئیس بنیاد ملی علم ایران با اشاره به اینکه «طرح جهش» از نظر ساختاری هم برنامه ای تازه در بنیاد به حساب می آید، اظهار داشت: این اولین برنامه مؤسسه محور بنیاد ملی علم ایران است. تا حالا بنیاد عمدتا با محققان، اعضای هیأت علمی، دانشجویان دکتری و محققان پسادکتری در ارتباط بوده و حمایت ها بصورت فردمحور انجام می شد، اما در این طرح، اعتبار پژوهشی مستقیماً به خود دانشگاه ها پرداخت می شود.
وی اضافه کرد: دانشگاه ها در این طرح اختیار دارند متناسب با مزیت ها، توانائیها و اولویت های خود برای پیشرفت جایگاه علمی شان برنامه ریزی کنند. طبیعی است که برنامه یک دانشگاه علوم پزشکی با یک دانشگاه صنعتی برای بهبود بروندادهای علمی یکسان نباشد. از همین رو، تصمیم گیری درباره ی نحوه هزینه کرد اعتبارات در چهارچوب شاخصهای مصوب، به خود دانشگاه ها واگذار شده است.
تأکید بر فناوری های راهبردی و پیشرو
هرمزی نژاد همینطور اظهار داشت: به دانشگاه ها تاکید کرده ایم که قسمتی از این منابع را به فناوری های راهبردی و پیشرو اختصاص دهند تا ارتباط میان پژوهش های بنیادی و حوزه فناوری هم تقویت شود.
فهرست دانشگاه های مشمول طرح جهش
وی در ادامه اسامی دانشگاه های مشمول این برنامه را اعلام نمود و اظهار داشت: در بخش دانشگاه های وابسته به وزارت علوم، ۱۱ دانشگاه شامل دانشگاه تهران، دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه تربیت مدرس، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، دانشگاه صنعتی اصفهان، دانشگاه علم و صنعت ایران، دانشگاه فردوسی مشهد، دانشگاه شهید بهشتی، دانشگاه تبریز، دانشگاه شیراز و دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی در این طرح قرار دارند.
او اضافه کرد: در بخش دانشگاه های علوم پزشکی هم ۹ دانشگاه شامل دانشگاه علوم پزشکی تهران، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه و دانشگاه علوم پزشکی کرمان مورد حمایت قرار می گیرند.
هرمزی نژاد تاکید کرد: ترکیب این دانشگاه ها نشان میدهد نگاه ما صرفا متمرکز بر یک نوع دانشگاه یا یک منطقه خاص نبوده، بلکه نگاهی ملی در انتخاب دانشگاه های مشمول وجود داشته است.
تصویب برنامه ۱۷ دانشگاه و تخصیص ۸۸۳ میلیارد تومان
رئیس بنیاد ملی علم ایران با اشاره به آخرین وضعیت اجرای طرح جهش اظهار داشت: از دانشگاه ها خواسته شد برنامه خودرا برای پیشرفت جایگاه علمی عرضه کنند. تا حالا برنامه ۱۷ دانشگاه در کمیته راهبری و نظارت بررسی و تصویب شده و در مجموع حدود ۸۸۳ میلیارد تومان اعتبار برای آنها مصوب شده است.
وی اضافه کرد: از این میزان، تا حالا ۲۷۰ میلیارد تومان به دانشگاه ها پرداخت شده است. با تصویب برنامه سایر دانشگاه ها، ۴۰ درصد اولیه کل اعتبار یک همتی هم بتدریج در اختیار دانشگاه ها قرار خواهد گرفت.
آغاز باردیگر فعالیت دانشگاه ها با «نشاط پژوهشی»
هرمزی نژاد با اشاره به اینکه این طرح می تواند به احیای فضای پژوهشی دانشگاه ها کمک نماید، اظهار داشت: این خبر خوبی برای پژوهشگران دانشگاه هاست. با آغاز مجدد فعالیت دانشگاه ها، این امکان فراهم می شود که برنامه های پژوهشی با نشاط بیشتری دنبال شود. ما به معاونان پژوهشی دانشگاه ها اعلام نموده ایم که دیگر نگویند اعتباری در اختیار ندارند؛ چونکه منابع برای پیشبرد برنامه ها فراهم گشته است.
وی افزود: تجربه مدیریت پژوهشی در دانشگاه به من نشان داده که توزیع قطره چکانی اعتبارات، اثرگذاری لازم را ندارد. اما وقتی در همان مرحله نخست، ۲۵، ۲۷ یا ۳۰ میلیارد تومان در اختیار دانشگاه قرار می گیرد، امکان اجرای برنامه های مؤثر و منسجم فراهم می شود. اگر بخواهیم در عرصه پژوهش اتفاقی جدی رخ دهد، باید منابع قابل توجهی به دانشگاه تزریق شود.
تأمین کامل اعتبار و افق سه ساله برنامه
رئیس بنیاد ملی علم ایران در انتها اظهار داشت: کل اعتبار این برنامه حالا در اختیار بنیاد ملی علم ایران قرار دارد. این مساله نشان دهنده نگاه ویژه دکتر افشین به طرح جهش است؛ چونکه کل اعتبار قبل از جنگ تحمیلی اخیر در اختیار بنیاد قرار گرفت و الان برنامه با قدرت درحال اجراست.
وی اضافه کرد: برمبنای وعده داده شده، این برنامه در افق سه ساله دنبال خواهد شد. البته تداوم و تخصیص منابع در سالیان بعد، به میزان موفقیت سال نخست بستگی دارد. امیدواریم این حمایت بتواند چرخ پژوهش دانشگاه ها را باردیگر با سرعت بیشتری به حرکت درآورد.
بطور خلاصه، همچون این فاکتورها می توان به مقالات جریان ساز، مقالات یک و ۱۰ درصد برتر، مقالات Q1، نسبت مقالات به اعضاء هیات علمی، همکاری با محققان خارجی، ارجاعات تخصصی، انتشار کتب علمی در ناشران معتبر و همین طور افزایش سهم بودجه پژوهشی در بودجه عمومی دانشگاه ها اشاره نمود. او افزود: در بخش دانشگاه های علوم پزشکی هم ۹ دانشگاه شامل دانشگاه علوم پزشکی تهران، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه و دانشگاه علوم پزشکی کرمان مورد حمایت قرار می گیرند. وی افزود: برمبنای وعده داده شده، این برنامه در افق سه ساله دنبال خواهد شد.
منبع: ساخت اپل آی دی
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب