دانشمند سودانی چگونه از تحقیق درباره شکافت هسته ای به محیط زیست رسید؟
ساخت اپل آی دی: دانشمند ریاضیدان سودانی که تجربیات زیاد تحقیقاتی داشته است، به موضوع حرکت گردوغبار در صحرای آفریقا به صورت ویژه توجه کرده و مسایل محیط زیست را زیر ذره بین تحقیقات برده است.
به گزارش ساخت اپل آی دی به نقل از مهر، پروفسور محمد حاج علی حسن یکی از برجسته ترین دانشمندان آفریقا و چهره ای پیشرو در پیشبرد علم در کشورهای منتسب به جنوب جهانی است. او که یک محقق سودانی با مدرک دکترای فیزیک پلاسما از دانشگاه آکسفورد است، نقش محوری در تقویت موسسات علمی و پشتیبانی از تحقیقات در کشورهای درحال توسعه ایفا کرده است.
پروفسور حسن یکی از بنیانگذاران و رییس سابق توآس/ TWAS (آکادمی جهانی علوم)، در کمیته های علمی بین المللی سطح بالا و نهادهای مشاوره ای گوناگونی خدمت کرده است. او در حوزه هایی مانند فیزیک پلاسمای نظری، انرژی پایدار و پدیده های محیط زیست و ژئوفیزیکی؛ همچون مطالعه الگوهای حرکت تپه های ماسه ای آثار علمی مهمی دارد.
پروفسور محمد حسن در گفتگویی با خبرنگار مهر، با اشاره به کارهای پژوهشی خود در دو حوزه فیزیک هسته ای و حرکت شن های ماسه ای اظهار داشت: ارتباط این دو حوزه در شباهت معادلات ریاضی حاکم بر آنهاست. وقتی با دقت به حرکت شن و ماسه توسط باد در بیابان نگاه می نماییم، فقط دو عنصر وجود دارد؛ شن و ماسه ای کم وزن و آزاد که میتوان آنرا حرکت داد و باد. بدین سبب دو عنصر داریم؛ یکی جریان و دیگری زمینه ثابت.
این فیزیکدان برجسته خاطرنشان کرد: زمانیکه در مورد پلاسما (گاز داغ در حد دمای خورشید) مطالعه می کردم و اهتمام داشتم حرکت یون ها و الکترون های کوچک و نحوه حرکت آنها را در میدان مغناطیسی درک کنم، متوجه شدم معادلات کاملا شبیه معادلات پدیده انتشاری است که برای مطالعه حرکت شن توسعه داده بودم. فقط پارامترها متفاوت بودند، اما ساختار معادله کم و بیش یکسان بود، نه این که کاملا شبیه هم باشد. به بیانی دیگر، خیلی از معادلات ریاضی که برای مطالعه فیزیک پلاسما و همجوشی هسته ای استفاده کردم، برای درک پدیده های محیطی یعنی حرکت شن در بیابان نیز مفید بود.
وی در پاسخ به این سوال که مابین این دو رشته تحقیقاتی کدام را ترجیح می دهد، عنوان کرد: در آغاز کارم روی همجوشی هسته ای خیلی کار می کردم، برای اینکه تصور می شد بزودی به موفقیت مهمی در این مورد خواهیم رسید و میتوان این گاز خیلی داغ را در دمای ۱۰۰ میلیون درجه فارنهایت در یک محفظه مشخص محدود کرد. اما محفظه باید از مکانیسم میدان مغناطیسی استفاده نماید تا گاز داغ را درون خود نگه دارد و فرار نکند.
پروفسور محمد حسن تصریح کرد: زمانیکه اواخر دهه ۶۰ و اوایل دهه ۷۰ میلادی مطالعه در این مورد را آغاز کردم، فیزیکدانان خوشبین بودند که این موفقیت بزودی محقق خواهد گردید، اما آنها مشکل اساسی یعنی ناپایداری را درک نکردند. به این مفهوم که گاز را تا می توانند گرم می کنند، سپس با استفاده از میدان های مغناطیسی مهار می کنند، اما این پایدار نیست. وقتی به دمای خاصی می رسد، منفجر می شود و همه چیز را از بین می برد و تا امروز دانشمندان در سعی برای حل این مشکل هستند.
این پژوهشگر سودانی با این حال تاکید کرد: برای من، بررسی مشکلات محیط زیست در کشور خودم، سودان، و پدیده هایی مانند شن، باد و گرد و غبار، مدل سازی حرکت گرد و غبار در بیابان ها، آلودگی محیط زیست و درک نحوه حرکت آن خیلی جالب است. این غبار در جو حرکت می کند و فهمیدن نحوه حرکت آن جذابیت دارد. گرد و غبار به صورت مشخص در صحرای بزرگ آفریقا یکی از موضوعات مورد تمرکز من بوده است.
پروفسور محمد حسن اظهار داشت: مقدار زیادی غبار از صحرای بزرگ آفریقا منتشر می شود و به جو می رسد؛ ذرات ریزی که می توانند با هوا در مسافت های دور جابجا شوند. به عنوان مثال، تمام اروپا حدوداً یک سال پیش با غبار صحرا پوشیده شده بود. این غباری بود که من اهتمام داشتم حرکت آنرا تغییر دهم. مقدار زیادی از آن از اقیانوس اطلس عبور می کند، به آمریکا و فلوریدا می رسد و در فلوریدا و آمازون رسوب می کند.
وی افزود: همه اینها غبار صحراست، اما برای آفریقایی ها فقط غبار نیست و ذرات اصلی خاک است که برای آبیاری و حاصلخیزی خاک به آنها نیاز دارند. مقدار زیادی از این غبار در آمازون رسوب می کند و برخی کارشناسان می گویند بنابراین آمازون اینقدر سرسبز است که این غبار از صحرا می آید.
پروفسور محمد حسن در پاسخ به این سوال که آیا بمب های هیدروژنی هم به همین شکل کار می کنند (اشاره به مبحث شکافت هسته ای و مشکل مهار آن)، خاطرنشان کرد: همچنین است. آنها انرژی بمب هیدروژنی را ایجاد و بعد آنرا مهار می کنند، سپس بلا فاصله انرژی را به الکتریسیته تبدیل می کنند. بدین سبب چیزی نابود نمی گردد. شما فقط انرژی بمب هیدروژنی را می گیرید، اما آنرا مهار و به الکتریسیته تبدیل می کنید و کل ایده همین است.
وی در پاسخ به این سوال که چرا دانشمندان نمی توانند از گاز دیگری به جای دوتریوم و تریتیوم استفاده کنند، اظهار داشت: ظاهراً این گازها کارآمدتر هستند و به وفور یافت می شوند. همینطور قابلیت دریافت از دریا را دارند و منابع نامحدودی به شمار می آیند.
این فیزیکدان برجسته در پاسخ به این سوال که آیا تحقیقات وی در مورد حرکت شن و ماسه در صنعت هم کاربردی دارد، عنوان کرد: البته در صنعت خیر، ولی برای محیط زیست خیلی مهم است.
پروفسور محمد حسن اخطار داد: انتشار گرد و غبار برای بدن، چشم ها و کل محیط زیست خیلی خطرناکست. کل محیط زیست کثیف می شود، پر از ذرات ریز و درشت که می تواند برای انسان ها کاملا فاجعه بار باشد. مناطق وسیعی را دربرمی گیرد. برای زمینهای کشاورزی این ذرات امکان دارد خیلی مضر نباشند، مگر این که محیط خیلی گسترده ای را دربر گیرد، برای اینکه زمینهای کشاورزی به این ذرات نیاز دارند.
منبع: ساخت اپل آی دی
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب